Choroba zwyrodnieniowa stawów (OA) to złożone schorzenie obejmujące cały staw, które często objawia się bólem, sztywnością i ograniczeniem ruchomości. Zgodnie z najnowszymi wytycznymi, podstawą leczenia pozostają edukacja, odpowiednio dobrane ćwiczenia terapeutyczne oraz kontrola wagi. Co jednak zrobić, gdy ból, strach przed ruchem lub ograniczenia fizyczne uniemożliwiają pacjentowi podjęcie aktywności?
Najnowszy przegląd naukowy opublikowany w prestiżowym czasopiśmie Medicina rzuca światło na wykorzystanie nieinwazyjnych terapii opartych na energii fizycznej – w tym wibroterapii – jako kluczowego wsparcia w rehabilitacji.
Musorrofiti MG, Bonifacio M, Cipolloni V, Mattia E, Bellomo R, Saggini R. The Use of Physical Energy-Based Therapies in the Management of Osteoarthritis. Medicina. 2026; 62(6):1119. https://doi.org/10.3390/medicina62061119https://www.mdpi.com/1648-9144/62/6/1119
Jak terapie fizykalne wspierają rehabilitację?
Autorzy publikacji podkreślają, że zabiegi oparte na energii fizycznej nie mają zastępować ruchu, ale stanowić „pomost”, który umożliwi pacjentowi powrót do aktywności. Terapie te dostarczają do tkanek energię mechaniczną, elektromagnetyczną, świetlną lub termiczną, mając na celu złagodzenie objawów i poprawę tolerancji na ćwiczenia.
Oto jak w świetle najnowszych badań (z lat 2016-2026) prezentuje się skuteczność poszczególnych metod:
- Fala uderzeniowa (ESWT) i laseroterapia niskoenergetyczna (PBMT/LLLT): Posiadają najsilniejsze dowody na krótko- i średnioterminową redukcję bólu oraz poprawę funkcji u wybranych pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego.
- Magnetoterapia (PEMF): Wykazuje obiecujące działanie wspomagające, jednak wyniki badań są mniej spójne ze względu na ogromną różnorodność stosowanych urządzeń i protokołów.
- Terapie radiofrekwencyjne (TECAR/CRET) oraz odciążanie (np. bieżnie antygrawitacyjne, ćwiczenia w wodzie): Są doskonałymi narzędziami przygotowującymi do ćwiczeń, które redukują sztywność, zmniejszają napięcie obronne mięśni i ułatwiają bezbólowy trening chodu.
Miejsce wibroterapii w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów
Szczególnie interesujące z punktu widzenia nowoczesnej rehabilitacji są wnioski płynące z badań nad mechanosonicznymi terapiami wibracyjnymi, do których zaliczamy wibracje całego ciała (WBV) oraz wibracje miejscowe (LMV).
Zgodnie z przedstawionym przeglądem naukowym:
- Zmniejszenie bólu i poprawa mobilności: Wibroterapia połączona z ćwiczeniami wzmacniającymi znacząco zmniejsza dolegliwości bólowe i poprawia wyniki w testach funkcjonalnych (takich jak test TUG – „wstań i idź”) u pacjentów z OA kolana.
- Wzmocnienie mięśni: Badania wykazały pozytywny wpływ wibracji na poprawę siły prostowników kolana.
- Idealna dla osób wrażliwych na obciążenia: Terapie wibracyjne są szczególnie przydatne w sytuacjach, gdy pacjent nie toleruje tradycyjnych ćwiczeń z dużym obciążeniem lub gdy występuje u niego zjawisko hamowania nerwowo-mięśniowego.
- Bezpieczeństwo: W randomizowanych badaniach nad wibracjami o niskiej amplitudzie wykazano ich skuteczność w łagodzeniu bólu i poprawie mobilności, przy jednoczesnym braku zgłoszeń o jakichkolwiek działaniach niepożądanych. W przypadku pacjentów starszych, osłabionych lub z wysokim ryzykiem upadku, autorzy zalecają stosowanie wibracji w pozycji siedzącej, leżącej lub miejscowo.
Wnioski dla pacjentów i fizjoterapeutów
Badacze proponują pragmatyczny, zorientowany na cel model stosowania terapii fizykalnych:
- Zidentyfikuj barierę: Zrozum, co powstrzymuje Cię przed ćwiczeniami (np. ból, sztywność, osłabienie).
- Dobierz narzędzie: Zastosuj terapię, która odpowiada na ten problem (np. wibroterapia do pobudzenia mięśni i redukcji bólu przed ćwiczeniami).
- Monitoruj i decyduj: Terapie wspierające powinny być stosowane przez określony czas. Jeśli dana metoda nie ułatwia i nie poprawia jakości aktywnej rehabilitacji, należy z niej zrezygnować.
Podsumowanie: Nieinwazyjne urządzenia oparte na energii fizycznej, w tym wibroterapia, to cenne narzędzia wspomagające. Mądrze zintegrowane z ruchem, mogą znacząco ułatwić pacjentom powrót do sprawności, łagodząc ból i przełamując fizyczne bariery w chorobie zwyrodnieniowej stawów.
Na podstawie:
Musorrofiti MG, Bonifacio M, Cipolloni V, Mattia E, Bellomo R, Saggini R. The Use of Physical Energy-Based Therapies in the Management of Osteoarthritis. Medicina. 2026; 62(6):1119. https://doi.org/10.3390/medicina62061119
